EUR/USD noyabrni o‘sish bilan boshladi: dushanba kuni yevro taxminan 0,5% ga oshib, o‘tgan haftani 1.1160 darajasida yakunlaganidan so‘ng 1.1237 ga yetdi. Bu juftlik 29 oktyabr kuni yilning eng past darajasi bo‘lgan 1.1104 ni ko‘rsatganidan keyin sezilarli sakrashdir. Biroq bu trend o‘zgarishini anglatadimi? Fundamental manzaraga qaraganda, hali yo‘q: hozirgi o‘sish asosan neft narxlarining pasayishi va AQSh saylovlari arafasida pozitsiyalarni yopish bilan izohlanadi, yevroning asosiy muammolari esa o‘z kuchida qolmoqda.

Dushanba kuni yevroni nima qo‘llab-quvvatladi?

Asosiy omil neft bo‘ldi. Qatar vositachiligida Eron va AQSh o‘rtasidagi muzokaralar davom etayotgani fonida Brent taxminan 3% ga arzonlab, bir barrel uchun 110 dollargacha tushdi. OAV xabarlariga ko‘ra, AQSh prezidenti Donald Tramp oraliq saylovlargacha zarba bermaslikka va’da bergan, biroq undan keyin harakat ehtimolini inkor etmagan. Energiya resurslarining katta qismini import qiladigan Yevrozona uchun arzonroq neft stagflyatsiya xavfini yumshatadi.

Ikkinchi sabab – pozitsiyalardagi o‘zgarishlar. Ovozgacha yirik investorlar dollar boqa (long) pozitsiyalarini qisqartirishdi, AQSh G‘aznachiligi obligatsiyalari daromadliligi esa biroz pasaydi. Bozor ishtirokchilari buni tendensiya o‘zgarishidan ko‘ra, pozitsiyalarni yopish hisobiga yuzaga kelgan taktik qaytish deb baholashmoqda. AMINA Bank qayd etishicha, хejdzh fondlar oktabr oyida katta yo‘qotishlarga uchradi, bu esa kutilmagan yangiliklarni bozor tomonidan “yutib olish” imkoniyatini cheklab qo‘ydi.

Yevrozona ma’lumotlari: kutilganidan yaxshiroq, ammo burilish nuqtasi emas

Yaqindagi statistik ko‘rsatkichlar aralash bo‘lsa-da, umumiy hisobda prognozlarga mos keldi. Yevrozona YAIM uchinchi chorakda kutilgan 0,2% o‘rniga 0,4% ga o‘sdi, ishsizlik darajasi esa 6,5% darajasida qoldi. Germaniyada inflatsiya oktabr oyida 3,3% dan 2,8% gacha sekinlashdi va kutilganidan past bo‘ldi, bunga asosan yoqilg‘i solig‘ining vaqtinchalik qisqartirilishi sabab bo‘ldi. Germaniyada bazaviy inflatsiya 2,1% gacha pasaydi.

Mamlakatlar kesimidagi manzara bir xil emas. Fransiya iqtisodiyoti uchinchi chorakda 0,1% ga qisqardi, Italiyada o‘sish qayd etilmadi, Italiyadagi inflatsiya esa oktabr oyida 5,4% gacha oshdi. Germaniyada inflatsiyaning sekinlashishi ECB uchun dekabrdagi stavka oshirish ehtiyojini kamaytiradi, bu esa yevroga bo‘lgan qo‘llab-quvvatlovni cheklaydi.

Fransiya: Fitch prognozni pasaytirdi

Juma kuni Fitch Fransiyaning suveren reyting bo‘yicha prognozini “barqaror”dan “salbiy”ga o‘zgartirdi. Moody’s allaqachon salbiy prognozni saqlab qolgan edi. Davom etayotgan norozilik namoyishlari fonida Fransiya va Germaniya 10 yillik obligatsiyalari daromadliligi o‘rtasidagi spred 9 bazaviy punktga kengayib, 165 punktga yetdi, Fransiyaning 10 yillik obligatsiyalari daromadliligi esa qariyb 4,97% atrofida savdo qilmoqda. Fransiyaning davlat qarzi YAIMning 119%iga teng, 2027 yilgi byudjet hali imzolanmagan, va bahorgi prezident saylovlari arafasida reytinglarda chekka partiyalar nomzodlari yetakchilik qilmoqda.

ECB: Noaniqlik saqlanib qolmoqda

29 oktabr kuni ECB depozit stavkasini 2,50% darajasida qoldirdi va moliyaviy sharoitlar keskinlashganini ta’kidladi. ECB prezidenti Christine Lagarde 2027 yil 7 fevralda iste’foga chiqishini e’lon qildi; uning o‘rniga nomzod hali ko‘rsatilmagan. Bozor hozircha dekabr oyida ECB stavka oshirishini kutmoqda, biroq Germaniyada inflatsiyaning sekinlashuvi va Fransiya obligatsiyalari daromadliligining o‘sishi bunday kutilmalarni ancha noaniq qiladi.

AQSh: saylovlar va mehnat bozori

28-oktabr kuni Fed stavkalarni 3,75–4,00% darajasida o‘zgarmagan holda qoldirdi, ammo ikki nafar a’zo oshirish uchun ovoz berdi. AQShning 3-chorak YAIMi yillik ifodada 3,4% ga oshdi; bandlik qiymati indeksi esa o‘tgan yilga nisbatan 3,4% ga ko‘tarildi. Bozor hanuz 8–9-dekabr yig‘ilishida Fed stavkani oshirishi ehtimolini yuqori deb baholamoqda.

Ushbu haftada e’tibor ikki voqeaga qaratilgan. 3-noyabrda o‘rta muddatli saylovlar bo‘lib o‘tadi. Prognozlarga ko‘ra, Demokratlar Palatada g‘alaba qozonishi ehtimoli yuqori, Senat borasidagi kurash esa ancha noaniq. Standard Chartered ogohlantirishicha, so‘rovlar amaldagi hokimiyatga nisbatan kuchli norozilik kayfiyatini ko‘rsatayotgan bo‘lsa-da, bu har doim ham yakuniy natijalarga to‘liq aks etmaydi. 6-noyabr kuni AQShning oktyabr oyi bo‘yicha bandlik hisobotlari e’lon qilinadi: kuchli ko‘rsatkichlar dekabrdagi Fed stavka oshirishi bo‘yicha kutilmalarni mustahkamlaydi.

Stavkalar farqi

Fedning yuqori chegaradagi stavkasi (4,00%) bilan Yevropa Markaziy Bankining depozit stavkasi (2,50%) o‘rtasidagi farq 150 bazaviy punktni tashkil etadi. Agar Fed dekabrda stavkani oshirsa, Yevropa Markaziy Banki esa Germaniyada inflyatsiya sekinlashayotgani sharoitida tanaffus qilsa, farq 175 punktgacha kengayishi mumkin. Yevroning hozirgi o‘sish sur’ati bu omilni o‘zgartirmaydi.

Vaziyatni nimalar o‘zgartirishi mumkin

Yevroni qo‘llab-quvvatlovchi omillar:

- neft narxining pasayishi davom etishi va Yaqin Sharq bo‘yicha muzokaralarda siljishlar;

- AQShdagi saylov natijalari byudjet-soliq siyosati bo‘yicha noaniqliklarni kuchaytirishi va dollarning zaiflashuvi;

- 6-noyabr kuni e’lon qilinadigan AQShning zaif bandlik hisobotlari Fed tomonidan siyosatni keskinlashtirish ehtimolini kamaytirishi;

- Fransiya byudjetining qabul qilinishi.

Yevroga qarshi omillar:

- AQShda kuchli mehnat bozori yoki inflyatsiya statistikasi;

- saylovlardan so‘ng Yaqin Sharqda noroziliklar qayta avj olishi va neft narxlarining oshishi;

- Fransiyadagi vaziyatning yanada yomonlashuvi va spredlarning kengayishi;

- inflyatsiya sekinlashayotgani sharoitida Yevropa Markaziy Bankining dekabrdagi stavka oshirish rejasini chetga surishi.

Texnik manzara: qarshilik darajasiga tomon tahlil harakati

Kunlik grafikda juftlik pasayish trendida qolmoqda: narx EMA 50 (1.1323), EMA 100 (1.1411) va EMA 200 (1.1482) dan pastda joylashgan. Haftalik grafikda ham narx haftalik EMA 200 (1.1268) dan pastda turibdi. Joriy o‘sish haddan tashqari sotilgan holatni yumshatayotgan korreksiya hisoblanadi. Asosiy qarshilik 1.1268–1.1272 zonasi atrofida joylashgan, bu yerda haftalik va to‘rt soatlik EMA 200 kesishadi va oktyabr diapazonining yuqori chegarasini belgilaydi. Qo‘llab-quvvatlash darajalari 1.1171–1.1181 oralig‘ida, undan keyin yilning eng past nuqtasi — 1.1104 joylashgan.

Xulosa

Dushanba kungi yevro o‘sishi burilish emas, tanaffusdir. Bu asosan neft narxining pasayishi va ovoz berish arafasida pozitsiyalarni yopish bilan bog‘liq bo‘ldi, holbuki asosiy pasaytiruvchi omillar saqlanib qolmoqda: Fransiyaning ikki karra salbiy prognozi, YET rahbariyatidagi noaniqlik va dollar foydasiga ishlayotgan foiz stavkalari farqi.

Yevroni joriy darajalardan sotib olish – neft narxining yana zaiflashishi va AQSh ma’lumotlarining kutilganidan yomonroq chiqishiga stavka qilishdir. Uni sotish esa juftlik hali kuchli qarshilik zonalariga yetib bormaganini hamda saylov arafasida bozorda pozitsiyalar yopilayotganini e’tiborsiz qoldirishni anglatadi.

Hal qiluvchi hafta: 3 noyabrdagi AQSh o‘rtacha muddatli saylovlari va 6 noyabrdagi AQSh mehnat bozori hisobotlari. Agar korreksiya 1.1268–1.1272 darajalarigacha yetib borsa va kuchli AQSh ma’lumotlari FRSning «hawkish» yo‘nalishini tasdiqlasa, yevroga bosim qayta tiklanadi. Shunga qadar — kuzatish va kutish maqsadga muvofiq.

Ushbu material axborot-analitik xarakterga ega bo‘lib, individual investitsion tavsiya hisoblanmaydi.